Więcej niż piąta broń. Koncepcja użycia oraz funkcjonowanie polskiego lotnictwa wojskowego i cywilnego w latach 1921-1925 – lotnictwo na manewrach wołyńskich w 1925 roku

W marcu 1921 roku Polska podpisała traktat pokojowy z Rosją Radziecką i Ukrainą Radziecką. Rozpoczęło się przekształcanie polskich sił zbrojnych wg etatów pokojowych. Z jednej strony zamierzano zmniejszyć siły zbrojne, by ich utrzymanie nie obciążało w takim stopniu budżetu, a z drugiej dążono do zachowania armii zdolnej do obrony kraju w razie wznowienia działań zbrojnych. Te procesy są doskonale widoczne na przykładzie polskiego lotnictwa w pierwszej połowie lat 20. XX wieku. Zredukowano wprawdzie liczbę eskadr, ale starano się podnosić wartość lotnictwa wojskowego przez szkolenie personelu i zakupy sprzętu latającego. Zadaniem tegoż lotnictwa w latach pokoju miała być w pierwszej kolejności gotowość do kolejnej wojny. Wprowadzano więc regulaminy, aktualizowano instrukcje i szkolono personel techniczny. Do eskadr trafiali nowi piloci i obserwatorzy. Przede wszystkim jednak lotnictwo ćwiczyło, zarówno w bazach (Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Toruniu, Lidzie i Lwowie), jak i na manewrach. Najbardziej imponujące polskie manewry z udziałem lotnictwa odbyły się w sierpniu 1925 roku na Wołyniu. Skierowano tam około 30 samolotów z dwóch pułków lotniczych – 1. Pułku Lotniczego w Warszawie oraz 2. Pułku Lotniczego w Krakowie. Na manewrach wołyńskich lotnictwo głównie rozpoznawało (wzrokowo i fotograficznie), ale przeprowadziło również pozorowane ataki szturmowe na większe zgrupowania kawalerii. Choć starzy kawalerzyści kwestionowali rzeczywiste znaczenie uderzeń z powietrza na bronie jezdne, to jeden z wniosków po manewrach wołyńskich głosił, że armia mniej liczna, ale lepiej wyposażona w środki techniczne (np. samoloty) jest w stanie poradzić sobie z przeciwnikiem liczniejszym, ale słabszym technicznie. Między innymi te kwestie zostały omówione w publikacji „Więcej niż piąta broń. Koncepcja użycia oraz funkcjonowanie polskiego lotnictwa wojskowego i cywilnego w latach 1921-1925″. Książkę można kupić na Allegro oraz OLX.