Co działo się w polskim lotnictwie w latach 1921-1925? Gdybyśmy mieli odpowiedzieć na to pytanie na podstawie dotychczasowej literatury, to ta odpowiedź brzmiałaby pewnie „niewiele interesującego”. Większość historyków lotnictwa zwraca bowiem swą uwagę głównie na drugą wojnę światową (ewentualnie z końcówką lat 30.). Do tego w ostatnich latach znacząco zwiększyła się liczba wartościowych publikacji o polskim lotnictwie w okresie wojny polsko-bolszewickiej. A co między 1920 i 1939 rokiem? Marnie. Mamy nieśmiertelną książkę „Z historii polskiego lotnictwa wojskowego 1918-1939” (która liczy już prawie pół wieku) oraz trochę literatury skupiającej się na sprzęcie (głównie zagadnienia techniczne, w ostatnich latach także kwestie pozyskiwania sprzętu dla Wojska Polskiego). Poza tym miłośnicy historii polskiej awiacji są skazani na poszukiwanie informacji w dziesiątkach artykułów i publikacji zwartych poświęconych zwykle bardzo wąskim wycinkom z tejże historii. Z myślą o poprawieniu istniejącego stanu rzeczy powstała książka „Więcej niż piąta broń. Koncepcja użycia oraz funkcjonowanie polskiego lotnictwa wojskowego i cywilnego w latach 1921-1925”. Jej podstawowym zadaniem było zebranie rozrzuconych informacji na temat tego, jak wyobrażano sobie użycie samolotów Wojska Polskiego na przyszłej wojnie, a także – jakie najbardziej interesujące wydarzenia były udziałem Wojsk Lotniczych. W książce przeczytamy więc o koncepcjach Stanisława Jasińskiego i pierwszych wizjach Sergiusza Abżółtowskiego. Poznamy pomysły mniej znanych teoretyków użycia polskiego lotnictwa, np. Adama Stebłowskiego. Książka daje przy tym możliwość skonfrontowania ich punktów widzenia z zapisami istniejącymi w „Regulaminie lotnictwa” z 1924 roku. Dalej w książce zamieszczono opis tych wydarzeń z udziałem lotnictwa, które przykuwały wielką uwagę społeczeństwa w latach 1921-1925: spektakularnych międzynarodowych rajdów lotniczych (grupy Aleksandra Serednickiego, grupy Włodzimierza Zagórskiego, Ludomiła Rayskiego), krajowych wyścigów samolotowych, wypadków i katastrof lotniczych, czy udziału Wojsk Lotniczych w manewrach broni głównych (przede wszystkim na Wołyniu w 1925 roku). Wypada mieć nadzieję, że tak pomyślana publikacja rozbudzi zainteresowanie historią polskiego lotnictwa w pierwszych latach po wojnie polsko-bolszewickiej, a to wpłynie na powstanie kolejnych książek o polskim lotnictwie w tym okresie i na wzbudzenie pożytecznej dyskusji na temat polskiego lotnictwa w latach 1921-1925.
Wspólnie książki wydane pod tytułem „Więcej niż piąta broń” to brakujący element kanonu historii polskiego lotnictwa. To pozycje potrzebne każdemu miłośnikowi dziejów polskiej awiacji, który chce dowiedzieć się, co wydarzyło się między narodzinami polskiego lotnictwa, a jego dojrzałością, objawiającą się oparciem na konstrukcjach rodzimych.
#historialotnictwa #polskielotnictwo #WojskoPolskie
